Çocuklar ve Okuyan Beyin / Beyin Nasıl Okuyor – 2023’te yıllardır üzerinde çalıştığımız “Mega Aktif Okuma” eğitiminin lansmanını yaptık. Bu beyin eğitimi programı ilkokul öğrencilerinin akıcı okumalarını ve okuduklarını anlamalarını geliştirmek üzere hazırlanmıştır. Bizi takip edenler, yıllardır sadece beyin temelli eğitimler üzerinde çalıştığımızı ve bu konuda eserler çıkardığımızı bilirler. Bu eserlerin hepsi de kendi konularında mihenk taşı olan çok sayıda yayınlanmış bilimsel araştırma sonucu taranarak hazırlanmıştır. “Mega Aktif Okuma” eğitimi de bunlardan biri. Bugün sizlerle çocuklar, okuma ve beyin üzerine yapılan çok sayıda bilimsel makalelerden birini paylaşacağım.
Çocuklar ve Okuyan Beyin!
Çocuklar ve Okuyan Beyin – Okumanın beyinde yaptığı fizyolojik ve bilişsel değişikliklerle ilgili çok sayıda bilimsel çalışma var. Bunların büyük bir kısmı ilkokul yaşındaki öğrenciler üzerinde yapılıyor. Bunlardan önemli olan bir tanesi Carnegie Mellon bilim insanları tarafından ilkokul çağındaki çocuklar üzerinde yapılan çalışmadır. Bu araştırma okumayı geliştirme çalışmasında beyinde yeniden bağlantılar kurulduğu keşfedilmiştir. Çalışma, okumayı iyileştirmenin çocukların okuma becerilerini geliştirdiğini ve beyin dokusunu olumlu şekilde değiştirdiğini gösteriyor.
Araştırma bilim adamları Timothy Keller ve Marcel Just tarafından yapıldı. Keller ve Just’ın çalışması, iyi okumaya geçiş yapan zayıf okuyucuların beyinlerinde fiziksel olarak neyin değiştiğini keşfetmek için tasarlandı. Altı aylık bir iyileştirici eğitim programından geçmeden önce ve sonra 72 çocuğun beyinlerini taradılar. Keller ve Just, beyindeki beyaz maddenin mikroskobik yapısını ortaya çıkarmak için su hareketini izleyen yeni bir beyin görüntüleme tekniği olan difüzyon tensör görüntülemeyi (DTI – Diffusion Tensor Imaging) kullanarak, beynin farklı bölümlerini iç kısımlardan birbirine bağlayan beyaz madde kablolarını içeren bir beyin değişikliği buldular.
—– Sponsor Bağlantı —–
5-12 YAŞ ARASI ÇOCUKLARIN KONSANTRASYONLARI İÇİN
ANZAN MEGA ARİTMETİK BEYİN EGZERSİZLERİ EĞİTİMİ
—– Yazının Devamı —–
Okuma Eğitimi Çocukların Beyin Dokusunu Geliştiriyor!
Çocuklar ve Okuyan Beyin – Araştırmacıların bildirdiğine göre 8 ila 10 yaş arasındaki çocukların beyin görüntülemeleri, çocuklara 100 saat okuma eğitimi verildikten sonra beyinlerinde – bilginin işlendiği gri madde alanları arasında sinyaller taşıyan beyin dokusu olan – beyaz madde kalitesinde önemli ölçüde artma görülmüştür. Eğitimden sonra yapılan görüntülemeler, beyaz maddenin sinyalleri verimli bir şekilde iletme yeteneğinin de arttığını saptamıştır. Bu eğitimin sonucunda yapılan testler çocukların da daha iyi okuyabildiğini göstermiştir.
Önceki DTI çalışmaları, okuma güçlüğü çeken hem çocukların hem de yetişkinlerin beyinlerinde işlevsel olarak çalışmayan beyaz madde alanları olduğunu göstermiştir. Bu yeni çalışma, 100 saatlik yoğun okuma eğitiminin çocukların okuma becerilerini geliştirdiğini ve ayrıca işlevsel çalışmayan beyaz madde kalitesini de normal seviyelere yükselttiğini gösteriyor.
Just, “Geliştirilmiş bütünlük, beyaz maddenin birbirine bağladığı iki beyin alanı arasındaki iletişim bant genişliğini 10 kat artırıyor,” dedi. Ayrıca, “Bu, etkili bir eğitim uygulandığında beyin kablolarının değiştiğini görebilmemiz için yeni bir çağ açıyor. Eğitimsel müdahaleleri yeni bir bakış açısıyla görmemizi sağlıyor.” diye açıkladı.
Deneye katılan 72 çocuğun 47’si zayıf ve 25’i de normal seviyede okuyordu. 72 çocuğun içindeki iyi okuyucular (kontrol grubu – 1) ve 12 zayıf okuyucudan oluşan diğer bir grup (kontrol grubu – 2) iyileştirici okuma eğitimi almadılar ve beyin taramaları da herhangi bir değişiklik olduğunu göstermedi.
Keller, “Kontrol gruplarının beyninde bir değişiklik olmaması, okuması geliştirilen gruptaki değişikliğin deney süresi içinde doğal olarak meydana gelen olgunlaşmaya atfedilemeyeceğini gösteriyor” dedi.
Keller ve Just ayrıca geliştirilen grupta difüzyondaki değişiklik miktarının fonolojik kod çözme yeteneğindeki artış miktarıyla doğrudan ilişkili olduğunu da bulmuşlardır. En fazla beyaz madde değişikliği gösteren çocuklar aynı zamanda okuma becerilerinde de en fazla gelişmeyi göstererek beyin dokusu değişikliği ile okuma ilerlemesi arasındaki bağlantıyı doğrulamıştır.
Just, “Bu sonuçlar için heyecanlıyız!” dedi. Ayrıca, davranışsal müdahalenin hem bilişsel performansı hem de beyaz madde yollarının mikroyapısını iyileştirebileceğini göstermesinin, gelişim problemlerini tedavi etmek ve anlamak için de önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi.
Araştırma, Richard King Mellon Vakfı ve Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü’nden gelen hibelerle finanse edildi.
Makalede geçen “beyaz madde” ve “gri madde” ile ilgili açıklayıcı bilgi aşağıda ayrıca verilmiştir.
Beynin Gri Maddesi Hangi Bölümlerde Bulunur? Bu Bölümlere Gri Rengi Veren Yapı Nedir?
Beynin gri maddesi, esas olarak beynin dış kısmında ve bazı iç bölgelerde bulunur. Gri madde, sinir hücrelerinin (nöronların) hücre gövdelerinin yoğun olduğu yerlerden oluşur. Gri renk nöronların hücre gövdesi içindeki ribozomal RNA ve diğer hücresel bileşenlerden kaynaklanır.
Örneğin, okuma ve anlamayla ilgili belli alanlarda uzmanlaşmış bölgeler (visual korteks, Broca alanı, Wernicke alanı, angular girus, supramarginal girus vb.) korteksin üst kısmındaki tabakaları oluştururlar. Her bir bölgede kendi nöral ağlarını oluşturan uzmanlaşmış kısa nöronlar vardır. Kısa nöronların olduğu bu bölgelerde hücre gövdeleri yoğun, aksonlar kısadır. Bu bölgelerdeki nöron gövdelerinin yoğunluğu gri rengin yoğun görünmesine sebep olur.
Beynin Beyaz Maddesi Hangi Bölümlerde Bulunur? Bu Bölümlere Beyaz Rengi Veren Yapı Nedir?
Beynin beyaz maddesi ise gri maddenin altında ve iç bölgelerde yer alır. Beyaz madde, nöronların uzun aksonlara sahip olduğu bölümlerde oluşur; bu aksonlar, sinir hücreleri arasında bölgesel iletişimi sağlar. Her biri kendi içinde uzman olan korteks üzerindeki bölgelerin, okuma ve anlamayla ilgili korteks üzerindeki diğer bölgelerle iletişimi korteksin altında, yani beynin iç kısmından geçen kablolama gibi bağlantılarla olur ki, bu kısımlardaki hücrelerde de aksonlar yoğun ve uzundur. Aksonların dışını bir izolatör gibi kaplayan miyelin tabakası ise beyaz renktedir. Beyaz rengin kaynağı, aksonları çevreleyen miyelin kılıfının varlığıdır. Miyelin, lipit içeriğinden dolayı beyaz görünüm kazandırır. Beyaz madde kalitesinin düşük olması, çocuğun okuduğunu anlamasını sağlayacak kablo iletişiminde problemlere ve kayıplara sebep olmaktadır. Bu da disleksi vb. okuma bozukluklarına sebep olmakta ve çocuklar okuduklarını anlamamaktadırlar.
Özetle, gri madde dış kısımda ve belirli iç bölgelerde bulunurken, beyaz madde iç kısımlarda yer alır. Beyindeki gri renk nöronların hücre gövdelerinin yoğunluğundan, beyaz renk ise miyelin kılıflarının uzun ve yoğun olmasından kaynaklanır.
Kaynak: www.ccbi.cmu.edu
Tavsiye Edilen Makaleler:
Mega Aktif Okuma – Akıcı Okumanın Bileşenleri Nelerdir?
Diskalkuli / Matematik Öğrenme Güçlüğü – Çocuğunuz Matematikle mi Boğuşuyor?
Oyunlaştırma Nedir – İnsanları Olağanüstü Şeyler Yapmaya Motive Eden Yöntem
Çocuklar İçin Temel Matematik Becerileri – Hızlı ve Etkili Bir Şekilde Nasıl Geliştirebilirsiniz?
