Problem Çözme – Bazı insanlar vardır; toplantıda en çok konuşan onlar değildir. Kriz anında panik yapanlar da…
Ama sorun çözüldüğünde herkes dönüp aynı kişiye bakar:
“Bu işi o halletti.”
İşte onlara sessiz problem çözücü denir.
Sessizdirler; çünkü acele etmezler.
Görünmezdirler; çünkü gösteriş peşinde değildirler.
Etkilidirler; çünkü problemi değil, problemin yapısını görürler.
Peki bu bir mizaç mı, yoksa öğrenilebilir bir beceri mi?
Cevap net: İnşa edilir.
Sessiz Problem Çözücü Kimdir?
Gençlik yıllarımda bir büyüğüm bana “problem çözmede inek gibi ol, tavuk gibi olma; inek kocaman bir yavru doğurur, hiç sesi çıkmaz; oysa tavuk bir yumurta doğurduğunda bunu yedi mahalleye duyurur.”
Çünkü sessiz problem çözücü;
- Problemi hemen “çözmeye” çalışmaz.
- Önce problemin ne olmadığını ayıklar.
- Duygusal gürültüyü azaltır.
- Konuşmadan önce düşünür, düşünürken yazar.
- Çözümü ilan etmez, uygular.
Bir mesel:
Köyde iki marangoz varmış.
Biri bir tahtayı kesmeden önce uzun uzun ölçüp, sonra keserken; diğeri ha bire baltayı hızlı sallarmış.
Gün sonunda hızlı olan daha çok tahta kesmiş ama yavaş olanın yaptığı kapıların hiç geri dönmemiş.
Sessiz problem çözücü, işte o “yavaş” görünen kişidir.
“Bana Neden Sessiz Problem Çözücü Denmiyor?”
Çünkü çoğu insan problem karşısında şunları yapar:
- Çözümden önce pozisyon alır.
- Anlamadan öneri sunar.
- Sorunun sahibi olmadan fikir sahibi olur.
- Karmaşıklığı artırarak “akıllı” görünmeye çalışır.
Sessiz problem çözücü ise tam tersini yapar:
Sadeleştirir.
Sessiz Problem Çözücülüğün 6 Temel Yetkinliği
1. Problemi Yeniden İsimlendirme Yeteneği
Sorun çoğu zaman yanlış isimlendirilmiştir.
- “Motivasyon eksikliği” denir → aslında anlam eksikliği
- “Disiplin sorunu” denir → aslında netlik sorunu
- “Zaman yönetimi” denir → aslında öncelik körlüğü
Alıştırma:
Her problem için şu cümleyi yaz:
“Aslında bu problem, bir … problemidir.”
Bu cümle seni çözüme %50 yaklaştırır.
2. Sessiz Gözlem (Konuşmadan Veri Toplama)
Sessiz problem çözücüler çok konuşmaz ama çok izler:
- Kim nerede tıkanıyor?
- Sorun ilk ne zaman ortaya çıktı?
- Kim bu sorundan gerçekten etkileniyor, kim sadece şikâyetçi?
Öykü:
Bir öğretmen sınıfta gürültüyü susturmak için bağırır.
Bir diğeri oturur ve şunu fark eder:
Gürültü, dersin başladığı ilk 5 dakikada çıkıyor.
Çözüm bağırmakla değil, bu başlangıç 5 dakikasında yaptığını değiştirmekle olur.
3. Çözümü Küçültme Sanatı
Gürültülü zihinler büyük çözümler önerir.
Sessiz problem çözücüler en küçük işe yarar adımı arar.
Soru şudur:
“Bu problemi %10 daha iyi yapacak tek hamle ne?”
Büyük dönüşümler değil, mikro düzeltmeler kalıcıdır.
4. Yazıyla Düşünme (Sessizliğin Zekâya Dönüşmesi)
Sessiz problem çözücülerin gizli silahı: Yazmak…
- Yazı, düşünceyi yavaşlatır.
- Yavaşlayan düşünce derinleşir.
- Derinleşen düşünce sadeleşir.
Pratik yöntem:
Problemi tek sayfada şu başlıklarla yaz:
- Problem ne?
- Problem ne değil?
- Bu problem kime ait?
- En küçük işe yarar hamle ne?
Bu dört başlık çoğu sorunu çözer.
5. Duygusal Mesafeyi Koruma
Sessiz problem çözücü;
- Problemi kişisel algılamaz.
- Suçlu aramaz.
- Haklı çıkmaya çalışmaz.
Çünkü bilir ki:
“Haklı olmak problemi çözmez;
problem çözülürse zaten haklılık önemsizleşir.”
6. Çözümü Sahiplenmeden Sunma
Sessiz problem çözücü çözümünü pazarlamaz.
- “Ben demiştim” demez.
- Alkış beklemez.
- Kredi toplamaz.
Çözüm çalışıyorsa, zaten konuşur.
Sessiz Problem Çözücü Olmak İçin Günlük 5 Dakikalık Ritüel
Her gün şu sorulardan birini yazılı cevapla:
- Bugün hangi problemi aceleyle yorumladım?
- Hangi sorunu çözmeye çalışmadan önce anlamadım?
- Nerede daha az konuşup daha çok gözlemleyebilirdim?
- Hangi küçük hamle büyük karmaşayı azalttı?
Sessiz problem çözme alışkanlıkla inşa edilir, yetenekle değil.
Sonuç: Gürültüsüz Etki
Dünyada bağıran çok, çözen az.
Konuşan çok, düşünen az.
Fikir sunan çok, yapı kuran az.
Eğer bir gün senin için şunu söylüyorlarsa:
“O pek konuşmaz ama işler onunla çözülür.”
İşte o gün, sessiz problem çözücü olmuşsundur.
