Uzun süre oturmak / Modern insan yorucu bir iş yaptığını düşünürken çoğu zaman bedenini neredeyse hiç kullanmıyor. Sabah otomobile oturuyor, iş yerinde sandalyeye geçiyor, akşam eve dönünce koltuğa uzanıyor. Zihin çalışıyor gibi görünse de beden saatlerce hareketsiz kalıyor. Egzersiz bilimci Keith Diaz’ın TED konuşmasındaki temel uyarı şudur:
İnsan bedeni oturmak için değil, hareket etmek için tasarlanmıştır.
Spor yapmak neden tek başına yetmeyebilir?
Birçok kişi sabah veya akşam yaptığı egzersizin gün boyunca oturmanın zararlarını bütünüyle telafi edeceğini düşünür.
Oysa Diaz, düzenli spor yapmakla uzun süre kesintisiz oturmanın farklı meseleler olduğuna dikkat çekiyor. Günün belirli bir saatinde egzersiz yapmak faydalıdır; fakat kalan saatlerde kasları tamamen hareketsiz bırakmak yine de sağlık riski oluşturabilir.
Uzun süre oturduğumuzda özellikle bacak kaslarımız yeterince çalışmaz. Kasların hareketsiz kalması kan şekerinin düzenlenmesini zorlaştırabilir, kan dolaşımını yavaşlatabilir ve tansiyon üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir. Zaman içinde kalp-damar hastalıkları, tip 2 diyabet ve erken ölüm riski artabilir.
Hareketsizlik beyni de etkiliyor
Oturmanın zararları yalnızca bel, boyun veya kas ağrılarıyla sınırlı değildir. Beden ile beyin sürekli iletişim hâlindedir. Kasların çalışması, dolaşımın hızlanmasına ve beynin ihtiyaç duyduğu kan ile oksijenin taşınmasına yardım eder.
Saatlerce hareketsiz kalmak yorgunluk hissini artırabilir, ruh hâlini olumsuz etkileyebilir ve zihinsel canlılığı azaltabilir. İlginç olan, insanın hareket etmediği için dinlendiğini düşünmesine rağmen gün sonunda kendisini daha bitkin hissetmesidir. Çünkü hareketsizlik her zaman dinlenme değildir; bazen yorgunluğun kaynağıdır.
Beş dakikalık hareketin gücü
Uzun süre oturmak / Diaz’ın yönettiği küçük ölçekli laboratuvar araştırmasında farklı “hareket atıştırmaları” karşılaştırıldı.
En etkili uygulamanın, her 30 dakikalık oturmadan sonra beş dakika hafif tempoda yürümek olduğu görüldü. Bu uygulama kan şekerini ve tansiyonu düşürdü; yemek sonrası kan şekeri yükselişini, kesintisiz oturmaya kıyasla yüzde 58 azalttı. Araştırmanın yalnızca 11 yetişkinle yapılmış olması, sonuçların daha geniş çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini de gösteriyor. Columbia Üniversitesi
Buradaki mesaj, herkesin gün boyunca spor salonunda bulunması gerektiği değildir. Telefonla konuşurken yürümek, asansör yerine merdiven kullanmak, su almaya kalkmak ve çalışma aralarında kısa yürüyüşler yapmak da önemlidir.
Sonuç
Keith Diaz’ın önerisi uygulanamayacak kadar büyük hedefler koymak yerine hareketi gün içine yaymaktır. Bedenimiz haftada birkaç saatlik egzersize değil, gün boyunca düzenli aralıklarla harekete ihtiyaç duyar.
Uzun süre oturmak / Sağlığımızı korumak için yalnızca “Ne kadar spor yapıyorum?” diye sormamalıyız. “Kaç saattir yerimden kalkmadım?” sorusu da en az onun kadar önemlidir. Bazen beden ve beyin için yapılabilecek en etkili şey, yalnızca sandalyeden kalkıp beş dakika yürümektir. TED konuşması
Tavsiye Edilen Makaleler
Tembelliğin Nörobilimi – Beynimiz Neden Hareketsizliği Seçer?
Beyin ve Hareket – Egzersiz ve Beyin Gelişimi Neden Birbiriyle İlgilidir?
Egzersizin Gücü – Beyninizin Küçülmesini Egzersiz Yaparak Önleyin
