İngilizce geliştirme yolları / İngilizce kitabınız masanın üzerinde. Telefonunuzda birkaç dil uygulaması var. Kaydettiğiniz videoların sayısını artık siz de bilmiyorsunuz. Fakat biri size İngilizce bir soru sorduğunda, bildiklerinizin önemli bir bölümü sanki ortadan kayboluyor.
Belki de İngilizceyi sürekli çalışılacak bir ders olarak görüyor, yaşanacak bir deneyime yeterince dönüştüremiyoruz.
Okumak, bulmaca çözmek, müzik dinlemek, seyahat etmek, merak etmek, günlük tutmak, dilleri karşılaştırmak ve tartışmak… Bunların her biri, doğru kullanıldığında İngilizceyle daha anlamlı ilişkiler kurmamıza yardımcı olabilir.
Ancak baştan bir ayrım yapalım: Bir etkinlikte gelişmek, genel zekâmızın bütün alanlarda yükseldiği anlamına gelmez. Araştırmalar, zihinsel alıştırmaların yararlarının çoğunlukla çalışılan görevlerde ve benzer becerilerde görüldüğünü; uzak alanlara aktarımın ise sınırlı kalabildiğini gösteriyor.
Hedefimiz bir “zekâ hilesi” bulmak değil, İngilizceyi günlük hayatımızda daha fazla kullanabilmek.
1. READING — Okuma: Kelimeleri yaşadıkları yerde görün
İngilizce geliştirme yolları / Bir kelimenin sözlük anlamını bilmek, onun hangi ifadelerle birlikte kullanıldığını bilmekle aynı değildir. Okuma, kelimeleri cümlelerin ve olayların içinde görmemizi sağlar.
Örneğin “make a decision” ifadesiyle bir hikâyede tekrar tekrar karşılaşmak, “karar vermek” için hangi kelimelerin yan yana geldiğini fark etmemize yardımcı olur. Geniş okuma üzerine yapılan meta-analiz de bu yaklaşımın ikinci dilde okuma gelişimine katkısını destekliyor.
Uygulama: Seviyenize uygun bir metni on dakika okuyun. Sonra kitabı kapatıp üç cümleyle özetleyin. Öğrendiğiniz bir ifadeyi kendi hayatınızla ilgili yeni bir cümlede kullanın.
2. PUZZLES — Bulmacalar: Kelimeyi görünce tanımaktan, bulmaya geçin
İngilizce bir kelime bulmacası, ipucundan hareketle uygun kelimeyi aramanızı gerektirir. Böylece yalnızca cevaba bakmak yerine seçenek üretirsiniz.
Buradaki kazanım, bulmacanın türüne bağlıdır. Sayısal bir Sudoku ile İngilizce kelime bulmacası aynı becerileri çalıştırmaz; Sudoku çözmek doğrudan İngilizce konuşmayı öğretmez.
Uygulama: Bildiğiniz kelimelerle hazırlanmış kısa bulmacalar seçin. Bulduğunuz beş kelimenin her biriyle bir cümle kurun. Bulmacayı, dil üretimine açılan bir başlangıç olarak kullanın.
3. MUSIC — Müzik: İngilizcenin ritmini duyun
Konuşma, ayrı ayrı sıralanmış kelimelerden oluşmaz. Sesler birleşir, bazı heceler vurgulanır, bazıları kısalır. Şarkılar bu ritmi fark etmek için ilgi çekici bir çalışma malzemesi sunar.
Fakat arka planda İngilizce müzik çalmasıyla dikkat ederek dinlemek farklı deneyimlerdir.
Uygulama: Sözcükleri anlaşılır bir şarkı seçin. Kısa bir bölümü önce sözlere bakmadan dinleyin. Ardından sözleri kontrol edin, kaçırdığınız sesleri belirleyin ve eşlik edin. Şarkılarda şiirsel veya alışılmadık ifadeler bulunabileceğini de unutmayın.
4. TRAVEL — Seyahat: Bilgiyi bir ihtiyaca dönüştürün
İngilizce geliştirme yolları / Bir adresi bulmak, menüyü anlamak veya ulaşım hakkında soru sormak… Seyahatte dilin bir amacı vardır. Cümlenin kusursuzluğundan önce, mesajın karşı tarafa ulaşması önem kazanır.
Yine de seyahat etmek tek başına dil gelişimini garanti etmez. Bütün zamanı kendi dilimizi konuşanlarla geçirirsek kullanım fırsatları sınırlı kalabilir.
Uygulama: Seyahat edemiyorsanız günlük senaryolar oluşturun. Bir otel odası sorun, bir güzergâh tarif edin veya yaşadığınız şehri İngilizce tanıtın. Bir arkadaşınızla rolleri değiştirerek çalışın.
5. CURIOSITY — Merak: Önce cevabını öğrenmek istediğiniz bir soru bulun
Sevmediğiniz bir konudaki metni okumakla, yıllardır merak ettiğiniz bir sorunun cevabını araştırmak aynı hissettirmez.
Gruber ve arkadaşlarının araştırmasında katılımcılar, merak ettikleri bilgileri daha iyi hatırladı. Ancak bu bulgu, “Sıkılan beyin öğrenemez” gibi kesin bir hüküm anlamına gelmez. Merak, öğrenmeyi destekleyebilen bir etkendir.
Uygulama: Her hafta gerçekten merak ettiğiniz bir soruyu İngilizce araştırın. Eğitim, futbol, yemek, tarih veya müzik… İlginiz, İngilizceyle kurduğunuz ilişkinin başlangıç noktası olsun.
6. JOURNALING — Günlük tutma: Bildiklerinizi kendi hayatınıza taşıyın
İngilizce geliştirme yolları / Günlük yazmak, hazır cümleleri izlemekten kendi cümlelerinizi üretmeye geçme fırsatıdır. Ne anlatmak istediğinizi bilirsiniz; şimdi onu İngilizce ifade etmenin yolunu ararsınız.
Uygulama: Her akşam üç kısa soruya cevap verin:
-
Bugün ne yaptım?
-
Ne öğrendim?
-
Yarın ne yapacağım?
Önce kendiniz yazın. Ardından sözlükten, öğretmenden veya bir dil aracından geri bildirim alın. Düzeltmenin nedenini anlamadan metni kopyalamak yerine, öğrendiğiniz yapıyla yeni bir cümle kurun.
7. LANGUAGES — Diller: Farklı ifade biçimlerini keşfedin
İngilizce öğrenmek, Türkçedeki her kelimenin yerine İngilizce bir kelime koymak değildir. Diller zamanı, nezaketi ve anlamı farklı yapılarla ifade edebilir.
Bu farklılıkları incelemek, İngilizceyi kendi düzeni içinde anlamanıza yardımcı olur. Bununla birlikte, iki dil bilmenin herkeste genel dikkat veya çalışma belleği üstünlüğü sağladığını söylemek doğru olmaz; geniş bir meta-analizde bu avantajlar yayın yanlılığı düzeltmesinden sonra desteklenmemiştir.
Uygulama: Bir isteği Türkçede ve İngilizcede nasıl nazikleştirdiğinizi karşılaştırın. Kelimelerden çok, cümlenin işlevine odaklanın.
8. DEBATE — Tartışma: Cümlenizin arkasına bir gerekçe koyun
Bir görüşü savunmak, yalnızca “Katılıyorum” demekten fazlasını gerektirir. Nedeninizi açıklamanız, örnek vermeniz ve karşı tarafı dinlemeniz gerekir.
Uygulama: “Kâğıt kitap mı, e-kitap mı?” gibi tanıdık bir konu seçin. Bir dakika görüşünüzü savunun. Sonra karşı görüşü anlatın. Başlangıçta I think…, because…, for example… gibi basit bağlantılar yeterlidir. Çalışmanın sonunda eksik kaldığınız ifadeleri öğrenin.
İngilizceye hayatınızda bir görev verin
İngilizce geliştirme yolları / Bu sekiz etkinliğin hepsini aynı gün yapmanız gerekmiyor. Bu hafta ikisini seçin: kısa bir hikâye okuyup günlük yazın veya bir şarkıyla çalışıp küçük bir tartışma yapın.
İlerlemenizi yalnızca çalıştığınız dakika sayısıyla ölçmeyin. Geçen hafta anlatamadığınız bir olayı bu hafta anlatabiliyor musunuz? Daha önce kaçırdığınız bir ifadeyi artık duyabiliyor musunuz?
İngilizceyi yalnızca öğrenilecek bir konu olmaktan çıkarın; merak ettiğiniz dünyaya ulaşmak ve kendi dünyanızı anlatmak için kullanın. Ha, unutmadan yaşınız fark etmez!
Kaynaklar
-
Nakanishi, T. (2015). A Meta-Analysis of Extensive Reading Research. TESOL Quarterly.
-
Gruber, M. J., Gelman, B. D. ve Ranganath, C. (2014). States of Curiosity Modulate Hippocampus-Dependent Learning via the Dopaminergic Circuit. Neuron.
-
Sala ve arkadaşları (2019). Near and Far Transfer in Cognitive Training: A Second-Order Meta-Analysis. Collabra: Psychology.
-
Lehtonen ve arkadaşları (2018). Is Bilingualism Associated With Enhanced Executive Functioning in Adults? A Meta-Analytic Review. Psychological Bulletin.
Tavsiye Edilen Makaleler
İngilizce Öğrenmek – Dil Öğrenenlerin 3 Başarılı Alışkanlığı
İngilizce Öğreniyorum – Kendi Kendine İngilizce Öğrenmek İçin 15 İpucu
İngilizce Öğrenmek – İngilizceyi Yaşayarak Öğrenin
