Çocuklarda Matematik Kaygısı / Matematik defteri açılır açılmaz çocuğun yüzü değişiyor. Biraz önce rahatça konuşurken şimdi kalemiyle oynuyor, soruyu okumadan “Ben bunu yapamam” diyor. Anne babanın aklına ilk gelen açıklama, konuyu öğrenmediği veya yeterince çalışmadığı olabilir. Oysa bazen çocuk yalnızca bir işlemle değil, yanlış yapma korkusuyla da karşı karşıyadır.
Matematik kaygısı, matematik içeren durumlarda ortaya çıkan gerginlik, endişe ve kaçınma duygularıdır. Bu duygu, çocuğun matematik yeteneğinin kesin bir göstergesi değildir. Matematikte zorlanmakla matematikten korkmak birlikte görülebilir; fakat aynı şey değildir.
Sorudan önce gelen “Yapamayacağım” düşüncesi
Kaygılı bir çocuk, sorunun ne istediğini anlamadan başarısız olacağını düşünebilir. “Yanlış söylersem gülerler mi?”, “Yine kızarlar mı?” veya “Herkes benden hızlı mı?” gibi düşünceler, çalışmanın önüne geçebilir.
Sorular ertelendikçe alıştırma fırsatları azalır. Eksikler büyüdüğünde matematik daha da zor görünür. Böylece korku ve güçlük birbirini besleyebilir.
İlkokulun ilk yıllarındaki öğrencilerle yapılan bir araştırma, matematik kaygısının düşük başarıyla ve daha gelişmiş problem çözme stratejilerinin daha az kullanılmasıyla ilişkili olabildiğini gösteriyor. Bu nedenle yalnızca doğru cevap sayısına değil, çocuğun soruya nasıl yaklaştığına da bakmak gerekir. Kaynak
Sekiz haftalık araştırma ne gösterdi?
Çocuklarda matematik kaygısı / Supekar ve arkadaşlarının 2015 yılında Journal of Neuroscience dergisinde yayımladığı araştırmaya üçüncü sınıfa devam eden 46 çocuk katıldı. Çocuklar, sekiz hafta boyunca bire bir matematik öğretimi aldı.
Program, yalnızca çok sayıda soru çözdürmekten oluşmuyordu. Sayıların anlamı, etkili sayma stratejileri ve toplama–çıkarma ilişkileri üzerinde çalışılan, güçlüğü giderek artan 22 ders içeriyordu. Başlangıçta matematik kaygısı yüksek olan çocuklarda program sonrasında kaygının azaldığı görüldü. Kaynak
Bu sonuç umut vericidir. Ancak çalışmada öğretim almayan bir karşılaştırma grubu bulunmadığından, değişimin ne kadarının öğretimin içeriğinden, bire bir ilgiden, tekrar deneyiminden veya zaman içinde oluşan başka etkilerden kaynaklandığı kesin olarak ayrılamaz. “Sekiz haftalık özel ders her çocuğun kaygısını giderir” sonucu çıkarılmamalıdır.
Beyindeki değişim ne anlama geliyor?
Çocuklarda matematik kaygısı / Araştırmacılar çocukların matematik görevleri sırasındaki beyin etkinliğini de inceledi. Duygusal önem ve tehditlerin işlenmesinde rol alan amigdala çevresindeki bazı etkinlik ve bağlantı örüntülerinin öğretim sonrasında değiştiğini bildirdiler. Amigdala tepkisinde daha büyük azalma görülen çocuklarda, matematik kaygısındaki azalma da daha büyüktü. Kaynak
Bu bulguyu “Çocuğun beynindeki bozukluk düzeldi” diye anlatmak doğru olmaz. Gözlenen, belirli görevler sırasında ölçülen işlevsel değişimlerdir. Ayrıca iki değişimin birlikte görülmesi, tek başına kesin bir neden–sonuç mekanizması kanıtlamaz.
Araştırmanın eğitim açısından düşündürdüğü nokta şudur: Matematikle kurulan deneyim değiştiğinde, çocuğun ona verdiği duygusal tepki de değişebilir.
Daha çok soru değil, daha güvenli bir öğrenme deneyimi
Araştırmacılar sonuçlarını, korkulan durumla tekrar karşılaşmanın kaygıyı azaltabileceği modellerle ilişkilendiriyor. Ancak buradan “Çocuk korksa da önüne daha fazla soru koyun” önerisi çıkmaz.
Çocuk aynı başarısızlığı, baskıyı ve utancı tekrar yaşıyorsa yalnızca maruz kalmak yeterli değildir. Öğretimin anlaşılır, destekleyici ve çocuğun düzeyine uygun olması gerekir. Araştırmaya ilişkin bilimsel değerlendirmeler de beceri gelişimiyle sosyal ortamın katkısını birbirinden ayırmanın önemini vurgular. Kaynak
Anne babalar ne yapabilir?
Önce korkunun yerini bulun
Çocuklarda matematik kaygısı / “Matematik zor mu?” yerine “En çok ne zaman geriliyorsun: Soruyu görünce mi, süre tutulunca mı, cevabını söyleyince mi?” diye sorun. Verilen cevap, desteğin nereden başlayacağını gösterebilir.
Çocuğun yapabildiği basamaktan başlayın
Zor bir problemi bütün hâliyle sunmak yerine ilk adımı birlikte inceleyin. Küpler, çizimler ve günlük örnekler kullanın. Ardından küçük bir adımı kendisinin tamamlamasına fırsat verin.
Her çalışmayı hız yarışına çevirmeyin
Akıcılık geliştirmek önemlidir; fakat çocuk yöntemi anlamadan sürekli süre baskısıyla çalışmak uygun olmayabilir. Önce nasıl düşündüğünü dinleyin.
Yanlışa verdiğiniz tepkiyi değiştirin
“Bunu da mı yapamadın?” yerine “Hangi adımda karıştı?” deyin. Övgüyü de somutlaştırın: “Bu kez şekil çizerek problemi daha anlaşılır hâle getirdin.”
Öğretmenle birlikte değerlendirin
Çocuk temel kavramlarda mı zorlanıyor, yalnızca sınavda mı geriliyor, yoksa matematikten bütünüyle mi kaçınıyor? Bunların desteği farklı olabilir. Yoğun ve kalıcı kaygı öğrenmesini veya günlük yaşamını belirgin etkiliyorsa rehberlik servisi ve uygun uzman desteği alınmalıdır.
Evde kısa, nitelikli matematik etkileşimlerinin yararı da araştırılmıştır. Sayısal hikâyelerle yapılan bir aile çalışmasında çocukların matematik başarısında gelişme görülmüştür. Bu, her oyunun kaygıyı gidereceği anlamına gelmez; matematiğin yalnızca ödev ve sınavla karşılaşılan bir uğraş olmak zorunda olmadığını gösterir. Kaynak
Bu akşam çocuğunuza “Kaç doğru yaptın?” sorusundan önce şunu sorun: “Bugün hangi soruda kendini biraz daha rahat hissettin?” Sonra o rahatlığı sağlayan yöntemi birlikte bulun. Matematikle güvenli bir ilişki, bazen küçük bir sorunun anlaşılabildiği o anda kurulmaya başlar.
Kaynaklar
- Supekar, K., Iuculano, T., Chen, L. ve Menon, V. (2015). Remediation of Childhood Math Anxiety and Associated Neural Circuits through Cognitive Tutoring. Journal of Neuroscience, 35, 12574–12583.
- Ramirez, G. ve diğerleri (2016). On the Relationship Between Math Anxiety and Math Achievement in Early Elementary School: The Role of Problem Solving Strategies.
- Remediating Math Anxiety through Cognitive Training: Potential Roles for Math Ability and Social Context. Araştırmaya ilişkin bilimsel değerlendirme.
- Berkowitz, T. ve diğerleri (2015). Math at Home Adds Up to Achievement in School. Science.
Tavsiye Edilen Makaleler
Matematik Nedir? Fark Etmediğin Bir His veya Gizli Bir Dünya Algısı mı?
