Yanlış cevap defteri / Bir öğrencinin yanlış cevabı, zihninde izlediği yolun ipuçlarını taşır. Eksik bir bilgi, karıştırılan bir kavram ya da gözden kaçan bir ayrıntı… Öğretmen yalnızca doğru cevabı gösterdiğinde bu yol çoğu zaman keşfedilmeden kalır. Oysa öğrenmeyi güçlendirecek soru tam burada başlar: “Bu yanlışa nasıl ulaştın ve bir sonraki denemede neyi değiştirebilirsin?”
Yanlış cevap defteri, bu soru üzerinde derin düşünmek için tutulur. Amaç hataları biriktirip öğrencinin önüne koymak değildir. Amaç, tekrar eden düşünme biçimlerini görünür kılmak ve bir sonraki denemede durumu tersine çevirmektir.
Yanlış yapmak tek başına öğretmez
Bir soruyu yanlış çözmek, eksik ya da hatalı bir bilgiyi fark etme fırsatı sunar. Fakat öğrenci doğru cevabı ve neden doğru olduğunu öğrenmezse aynı yanlışı tekrarlayabilir.
Hatalar yoluyla öğrenme üzerine yapılan araştırmalar, özellikle düzeltici geri bildirimin önemini vurgular. Bir cevabı hatırlamaya çalışıp başaramadıktan sonra doğru bilgiyle karşılaşmanın da sonraki öğrenmeye katkı sağlayabildiği gösterilmiştir. Yani değerli olan, yanlışın kendisi değil; yanlışın ardından yapılan çalışmadır. Kaynak
Bu nedenle deftere yalnızca “7. soru: C” yazmak pek işe yaramaz. Öğrenci zaten cevap anahtarında C’yi görmüştür. Defterin asıl işi, neden yanlış olan B’yi seçtiğini bulmaktır.
Her yanlış aynı şeyi anlatmaz
Yanlış cevap defteri / Diyelim ki bir öğrenci matematik probleminde doğru işlemi biliyor ama sorudaki “kalan” sözcüğünü gözden kaçırıyor. Başka bir öğrenci ise soruyu doğru okuyor, fakat hangi işlemi kullanacağını bilmiyor. İkisinin cevabı yanlış olsa da ihtiyaçları farklıdır: Biri soruyu dikkatle okumaya, diğeri konuyu yeniden öğrenmeye ihtiyaç duyar.
Defterde yanlışın yanına kısa bir neden yazmak bu ayrımı sağlar:
| Soruda ne oldu? | Deftere yazılabilecek neden |
|---|---|
Konuyu hatırlayamadım. |
Bilgi eksiği |
Sorunun istediğini yanlış anladım. |
Okuma ve yorumlama hatası |
Yöntemi biliyordum, yanlış uyguladım. |
İşlem veya yöntem hatası |
Emin olmadan işaretledim. |
Tahmin ya da erken karar |
Bazen doğru cevap da deftere girmeyi hak eder. Öğrenci cevabı tahmin ederek bulmuşsa bilgisi henüz güvenilir değildir. Böyle soruları işaretlemek, yalnızca yanlış sayısına bakınca kaçabilecek boşlukları gösterir.
Geri bildirim araştırmaları da öğrencinin verdiği cevabın doğruluğu kadar o cevaptan ne kadar emin olduğunun önemli olabileceğine işaret eder. Kaynak
İşe yarayan bir yanlış cevap defteri nasıl tutulur?
Yanlış cevap defteri / Her yanlış soruyu uzun uzun yeniden yazmak defteri kısa sürede yorucu bir ödeve dönüştürür. Önce sık tekrarlanan, temel bir kavramı etkileyen veya “Bunu biliyordum, nasıl kaçırdım?” dedirten birkaç soru seçmek yeterlidir. Her biri için şu dört satır kullanılabilir:
-
İlk cevabım: Ne yaptım, hangi seçeneği neden seçtim?
-
Hatanın nedeni: Bilmediğim şey neydi veya nerede yanlış düşündüm?
-
Doğru gerekçe: Çözüm hangi bilgiye ya da ipucuna dayanıyor?
-
Yeni deneme: Benzer bir soruyu, cevaba bakmadan çözebilir miyim?
Örneğin “Kesirleri karşılaştırırken payı büyük olanı seçtim” yazmak, yalnızca doğru sonucu kaydetmekten daha açıklayıcıdır. Öğrenci bunun altına “Paydalar farklıysa önce eşitlemem gerekiyor” diye not düşebilir. Birkaç gün sonra farklı sayılarla kurulmuş yeni bir soruyu çözmesi ise düzeltmenin gerçekten yerleşip yerleşmediğini gösterir.
Çoktan seçmeli sorularda yalnızca doğru şıkkı ezberlememek özellikle önemlidir. Geri bildirim, yanlış seçeneklerden edinilebilecek hatalı bilgileri azaltmaya yardımcı olur; fakat öğrenci doğru cevabın gerekçesini kurmadığında bir sonraki soruda yine zorlanabilir. Kaynak
Defter ne zaman açılmalı?
Yanlış cevap defteri / En verimli kullanım, sınavdan önce bir gecede bütün yanlışları okumak değildir. Öğrenci haftada kısa bir zaman ayırıp tekrar eden nedenlere bakabilir:
Sürekli sorunun son cümlesini mi kaçırıyor?
Aynı kavramı mı karıştırıyor?
Çözümü gördüğünde anlıyor ama tek başına yeniden kuramıyor mu?
Öğretmen ve ebeveynler de bu defteri bir kusur listesi gibi değerlendirmemeli. “Yine yanlış yapmışsın” yerine “Bu kez hangi düşüncen seni bu sonuca götürdü?” sorusunu sormak için daha iyi bir başlangıçtır.
Hataları inceleyerek çalışmaya ilişkin sınıf araştırmaları umut verici sonuçlar sunsa da tek bir defter düzeninin her öğrenci için aynı etkiyi göstereceğini söylemek mümkün değildir. Yöntemin gücü, öğrencinin hatasını açıklayıp yeniden denemesinde yatar. Kaynak
Yanlış cevap defteri, geçmişte yapılanları saklayan bir arşiv olmaktan çıktığında işe yarar. Sayfalar ilerledikçe öğrenci yalnızca hangi soruları kaçırdığını değil, nasıl düşündüğünü ve düşüncesini nasıl düzeltebildiğini görür. Öğrenmeyi güçlendiren de budur.
Kaynaklar
- Metcalfe, J. (2017). Learning from Errors. Annual Review of Psychology.
- Kornell, N., Hays, M. J. ve Bjork, R. A. (2009). Unsuccessful retrieval attempts enhance subsequent learning. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition.
- Butler, A. C. ve Roediger, H. L. (2008). Feedback enhances the positive effects and reduces the negative effects of multiple-choice testing. Memory & Cognition.
- Teaching and learning mathematics through error analysis. Fields Mathematics Education Journal.
Tavsiye Edilen Makaleler
Öğrenme Sonrası Yapılan Büyük Hatalar – Öğrendiklerinizi Unutuyor musunuz?
Çalışma Hafızası – Öğrencileri Bilimsel ve Etkili Stratejilerle Destekleyin
