NöroBilim Temelli Koçluk – “Koçluk” kavramını çoğumuz duymuşuzdur. Basit tanımıyla koçluk, bir kişinin; yani koçun, başka bir kişinin düşünme biçimini geliştirmesine, kendini tanımasına, öğrenme üretmesine ve hedefe yönelik eylemler oluşturmasına yardımcı olduğu bir öğrenme sürecini ifade eder.
Çoğu zaman spor ya da fiziksel performansla ilişkilendirilse de, beyin temelli koçluk bu tanımdan köklü biçimde farklı değildir.
Neden beyin-temelli koçluk derseniz, şunları söylemek mümkün:
Gerçekte beyin sağlıklı kalabilmek için düzenli bir biçimde çalıştırılmaya, yani egzersize ihtiyaç duyar. Nasıl ki yıllarca hareketsiz kalan birinin aniden maraton koşması zorlaşırsa, zihinsel olarak yeterince uyarılmamış bir beynin de yeni şeyler öğrenmesi zorlaşır. Beyin sağlığı, ileri yaşlarda zihinsel berraklığı korumakla, günlük yaşamda temel bilgileri hatırlayamamak arasındaki farkı belirleyebilir.
Tıpkı bedenini formda tutmak için kişisel antrenörlerden destek alan insanlar gibi, zihinsel keskinliği korumak ve geliştirmek için de beyin koçları vardır.
NöroBilim Temelli Koçluğun Bilimsel Zemini
NöroBilim temelli koçluk, beynin ve sinir sisteminin işleyişini inceleyen nörobilim alanına dayanır. Beynin nasıl çalıştığına dair güncel bilimsel bulguların koçluk sürecine entegre edilmesiyle, koçluk uygulamaları daha güçlü, daha dönüştürücü ve kişi için daha olumlu sonuçlar üretir.
Bu yaklaşım, bire bir yapılan görüşmelerle yürütülür. Alanında eğitimli beyin koçları, kişinin beyninin farklı işlevlerini geliştirebileceği en uygun yolları birlikte belirler. Bir beyin koçu; hafızayı güçlendirmeye, daha hızlı düşünmeye, problem çözme becerilerini artırmaya yardımcı olabilir.
Aynı zamanda daha sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve stresin azaltılması gibi yaşam tarzı değişikliklerini de destekler. Beyin koçu, kişiyi motive eden, öğrenme sürecine heves uyandıran ve bu süreci adım adım takip eden bir rehber gibidir.
Beynin Yaşlanması ve Yaşam Tarzı İlişkisi
Kalp, cilt ya da eklemler gibi beyin de yaşam tarzına bağlı olarak daha hızlı ya da daha yavaş yaşlanabilen bir organdır. Yetersiz zihinsel uyarım, kronik stres ve sağlıksız alışkanlıklar; hafıza sorunlarına, zihinsel yavaşlamaya ve yaşam enerjisinde düşüşe yol açabilir. Bu etkiler bazı bireylerde 40’lı ve 50’li yaşlarda görülmeye başlarken, ilerleyen yaşlarda erken bunama riskini artırabilir.
NöroBilim Temelli Koçluğun Faydaları
Düzenli fiziksel egzersiz kalp sağlığını ve bedensel dayanıklılığı nasıl artırıyorsa, NöroBilim temelli koçluk da beynin işlevsel kapasitesini artırarak bireyin evde ve işte daha etkili olmasını sağlar. Günlük yapılacaklar listesini, isimleri ve bilgileri daha kolay hatırlamaya; iletişim sırasında doğru kelimeleri daha rahat bulmaya katkı sunar.
Bazı beyin eğitimi uygulamalarının Alzheimer hastalığı riskini anlamlı ölçüde azalttığına dair bilimsel bulgular mevcuttur.
Nöroplastisite ve NöroBilim Temelli Koçluk
NöroBilim temelli koçluğun etkili olmasının temel nedeni, beynin nöroplastisite özelliğidir. İnsan beyni, zaman içinde yeni sinaptik bağlantılar kurabilme kapasitesine sahiptir. Hatta yeni beyin hücreleri üretilebilir, korteksin organizasyonu yeniden şekillenebilir, beyne giden kan akışı artabilir ve bilgi işleme kapasitesi genişleyebilir.
NöroBilim temelli koçluk bireysel olduğu için kişiye özel tasarlanan, başlangıç düzeyindeki bilişsel değerlendirmelere dayanan hedefli zihinsel egzersizler ve beyin oyunları sayesinde, beynin yapısal ve işlevsel olarak gelişmesi desteklenmelidir.
Kaynaklar
Doidge, N. (2007). The Brain That Changes Itself. Penguin Books.
Kolb, B., & Whishaw, I. Q. (2015). An Introduction to Brain and Behavior. Worth Publishers.
Draganski, B., et al. (2004). “Neuroplasticity: Changes in grey matter induced by training.” Nature.
Boyatzis, R. E., & Jack, A. I. (2018). “The neuroscience of coaching.” Consulting Psychology Journal.
Rock, D., & Schwartz, J. (2006). “The neuroscience of leadership.” Strategy+Business.
Ratey, J. J. (2008). Spark: The Revolutionary New Science of Exercise and the Brain. Little, Brown.
Diamond, A. (2013). “Executive functions.” Annual Review of Psychology.
Kandel, E. R., et al. (2021). Principles of Neural Science. McGraw-Hill.
Harvard Medical School – Neuroplasticity and Brain Health publications.
