Kişisel Gelişim Eğitimleri Neden Tepki Alıyor?
“Kişisel gelişim” denildiğinde bazı insanların zihninde şu cümle belirir:
“Yine motivasyon konuşması, yine gaz verme…”
Oysa mesele yalnızca motivasyon değildir; insanın potansiyelini bilinçli şekilde geliştirme sürecidir.
Ancak kabul etmek gerekir ki kişisel gelişim eğitimleri bazı çevrelerde ciddi bir güvensizlikle karşılanmaktadır. Bu karşı çıkışın arkasında cehalet değil; çoğu zaman tecrübe, hayal kırıklığı ve metodolojik sorunlar vardır.
Bu makalede şu sorulara cevap arayacağız:
- İnsanlar kişisel gelişim eğitimlerini nasıl algılıyor?
- Karşı olanların nedenleri nelerdir?
- Bu algı nasıl olumluya dönüştürülebilir?
1. Kişisel Gelişim Eğitimleri Nasıl Algılanıyor?
1.1. “Boş Motivasyon” Olarak Görülmesi
Bazı çevrelerde kişisel gelişim, bilimsel temelden uzak, geçici heyecan üreten seminerler olarak algılanır. Özellikle sosyal medyada “her şeyi başarabilirsin” söylemi, gerçekçi olmayan bir iyimserlik izlenimi oluşturur.
Bu algının oluşmasında popüler kültür etkisi büyüktür.
1.2. “Ticari Sömürü Alanı” Olarak Görülmesi
Bazı insanlar kişisel gelişim sektörünü yüksek ücretli ama düşük içerikli programlarla ilişkilendirir. Denetimsiz eğitimler ve sertifika enflasyonu, güven kaybına yol açmaktadır.
1.3. “Kültürel Yabancılaşma” Endişesi
Bazı muhafazakâr veya geleneksel çevrelerde kişisel gelişim kavramı, bireycilik ve seküler yaşam tarzı ile özdeşleştirilebilmektedir. Bu durum, kültürel değerlerin aşınacağı kaygısını doğurur.
1.4. “Bilimsel Dayanak Eksikliği” Eleştirisi
Psikoloji temelli olmayan, kanıta dayanmayan bazı eğitimler, tüm alanın güvenilirliğini zedelemektedir.
Oysa bilimsel temelli yaklaşımlar mevcuttur. Örneğin:
- Martin Seligman’ın pozitif psikoloji çalışmaları
- Aaron T. Beck’in bilişsel davranışçı yaklaşımı
- Daniel Goleman’ın duygusal zekâ kuramı
Bu çalışmalar, kişisel gelişimin yalnızca motivasyon değil; psikolojik yapılandırma süreci olduğunu göstermektedir.
2. İnsanlar Neden Karşı Çıkıyor?
2.1. Hayal Kırıklığı Deneyimleri
Katıldıkları eğitimden somut sonuç alamayan bireyler genelleme yapabilmektedir.
2.2. Aşırı Genelleme ve “Toksik Pozitiflik”
Gerçek sorunları görmezden gelen, sürekli “pozitif ol” diyen yaklaşımlar, “hayal et, zengin ol!” gibi absürt söylemler insanın yaşadığı gerçek acıyı küçümseyebilmektedir.
2.3. Akademik Dil ile Popüler Dil Arasındaki Uçurum
Bilimsel psikoloji ile popüler kişisel gelişim dili arasında ciddi fark vardır. Bu fark kapatılmadığında alan yüzeyselleşmektedir.
2.4. Kimlik Tehdidi Algısı
Bazı bireyler kişisel gelişimi, “olduğum kişiyi beğenmeme” mesajı olarak algılar. Bu da savunma mekanizmasını tetikler.
3. Bu Algının Çözümü Nedir?
3.1. Bilimsel Temelli Eğitim
Eğitimler; psikoloji, nörobilim ve davranış bilimleri temelli olmalıdır.
Harvard University ve Stanford University bünyesindeki liderlik ve öz farkındalık programları, ölçülebilir çıktılar üzerine kuruludur.
3.2. Ölçülebilir Hedefler
“Hayatın değişecek” yerine:
- Stres seviyesinde düşüş,
- İletişim becerisinde gelişim,
- Öz disiplin artışı,
gibi somut hedefler belirlenmelidir.
3.3. Kültürel Uyum
Kişisel gelişim, kültürel değerleri yıkmak için değil; insanı kendi değerleri içinde güçlendirmek için tasarlanmalıdır.
3.4. Uzun Vadeli Programlar
Tek günlük seminerler yerine; takip sistemi olan, geri bildirim içeren, uygulamalı programlar tercih edilmelidir.
3.5. Eğitmen Niteliği
Alan uzmanlığı, akademik altyapı ve etik ilkelere bağlılık önemlidir. Eğitmenin karizması değil; yöntemi belirleyici olmalıdır.
4. Gerçekçi Bir Kişisel Gelişim Anlayışı
Doğru bir kişisel gelişim eğitimi;
- Mucize vaat etmez.
- Travmaları yok saymaz.
- İnsanı zorlar ama küçümsemez.
- Süreç gerektirir.
American Psychological Association (APA) tarafından yayınlanan çalışmalar, davranış değişiminin zaman ve tekrar gerektirdiğini ortaya koymaktadır.
Sonuç
Kişisel gelişime yönelik tepki, çoğu zaman alanın kötü uygulanmasına verilen tepkidir; insanın gelişimine değil.
Sorun “kişisel gelişim” değil;
sorun bilimden kopuk, yüzeysel ve ticari yaklaşımlardır.
Doğru yapılandırılmış kişisel gelişim programları, bireyin potansiyelini açığa çıkarabilir. Ancak bunun için üç şart gerekir:
- Bilimsel zemin
- Etik yaklaşım
- Uzun vadeli uygulama
Kişisel gelişim, bir slogan değil; disiplinli bir iç inşa sürecidir.
Kaynaklar:
- Martin Seligman – Positive Psychology
- Aaron T. Beck – Cognitive Therapy
- Daniel Goleman – Emotional Intelligence
- American Psychological Association – Behavior Change Research
- Harvard University – Leadership & Development Studies
