Öğrenme Yanılsaması Nedir? / Bir sayfayı üç kez okudunuz. Önemli cümlelerin altını çizdiniz. Bazı satırların yanına yıldız bile koydunuz. Artık konuyu bildiğinizden eminsiniz.
Şimdi kitabı kapatın.
Okuduklarınızı kendi cümlelerinizle anlatabilir misiniz? Bir örnek verebilir, öğrendiğiniz bilgiyi farklı bir durumda kullanabilir misiniz?
İşte bazen o anda duraksıyoruz. Az önce çok açık görünen düşünceler birbirine karışıyor. Dilimizin ucuna gelen kavramları açıklayamıyoruz.
Çünkü bir bilgiyi gördüğümüzde tanımakla, ona ihtiyaç duyduğumuzda ulaşabilmek aynı şey değildir.
Tanıdık gelmesi, öğrendiğimiz anlamına gelmez
Bir metni tekrar tekrar okuduğumuzda kelimeler, cümleler ve anlatım bize tanıdık gelir. Okumak kolaylaşır. Bu kolaylığı da bazen konuyu öğrendiğimizin kanıtı sayarız.
Oysa kitap açıkken açıklamalar önümüzdedir. Kavramlar arasındaki bağlantıları yazar kurmuş, örnekleri o seçmiştir. Biz bu düşünce yolunu takip ederiz. Kitap kapandığında ise yolu kendimizin bulması gerekir.
Tanıma, öğrenmenin bir parçasıdır; fakat tek başına yeterli bir ölçüsü değildir. Bilgiyi hatırlamak, açıklamak ve uygulamak, öğrendiklerimizin ne kadar sağlam olduğunu daha iyi görmemizi sağlar.
Kendimize yalnızca “Bu bana tanıdık geliyor mu?” diye sorarsak kolayca yanılabiliriz. “Bunu yardım almadan açıklayabilir miyim?” sorusu daha dürüst bir aynadır.
Öğrenmek her zaman kolay hissettirmez
Akıcı bir konuşmacıyı dinlerken her şey anlaşılır görünebilir. Fakat aynı konuyla ilgili bir problemi kendimiz çözmeye başladığımızda zorlanırız. Bu zorlanmayı da bazen iyi öğrenemediğimiz şeklinde yorumlarız.
Deslauriers ve arkadaşlarının üniversite düzeyindeki fizik derslerinde yürüttüğü araştırma, bu ayrımın çarpıcı bir örneğini sunuyor. Aktif öğrenme koşulundaki öğrenciler ölçümlerde daha fazla öğrenirken, kendilerini daha az öğrenmiş hissedebiliyordu. Araştırma, öğrenme hissiyle ölçülen öğrenmenin her zaman örtüşmediğini gösteriyor. Elbette bundan her güçlüğün yararlı olduğu sonucu çıkmaz; önemli olan, çabanın uygun görevler ve geri bildirimle desteklenmesidir.
Demek ki bir dersin ardından “Ne kadar rahattı!” demekle “Ne kadar öğrendim!” demek arasında fark olabilir.
Hatırlamaya çalışmak da öğrenmektir.
Öğrenme Yanılsaması Nedir? / Sınavları çoğunlukla öğrenmenin sonunda yapılan bir kontrol olarak düşünüyoruz. Oysa bilgiyi hafızadan çağırmaya çalışmak, öğrenme sürecinin içinde de kullanılabilir.
Roediger ve Karpicke’nin araştırmasında, metni tekrar çalışmak kısa süre sonra yapılan ölçümde avantaj sağlarken, araya zaman girdiğinde hatırlama alıştırmaları daha güçlü kalıcılık sağlamıştır. Bu bulgu, yalnızca yeniden okumaya güvenmek yerine kendimizi sınamanın önemini ortaya koyuyor.
Buradaki sınama, mutlaka not verilen bir sınav değildir. Kitabı kapatıp üç ana fikri yazmak, bir kavramı açıklamak veya kendimize bir soru sormak da hatırlama alıştırmasıdır.
Ardından kaynağa dönmek gerekir. Çünkü eksik ve yanlış hatırladığımız yerleri fark edip düzeltmek, bu çalışmanın önemli bir parçasıdır.
Daha kalıcı öğrenmek için beş adım
1. Kısa bir bölüm okuyun, sonra kaynağı kapatın.
Bölümün ana düşüncesini iki veya üç cümleyle yazın. Takıldığınız noktalar, yeniden çalışmanız gereken yerleri gösterir.
2. Kendi örneğinizi üretin.
Kitaptaki örneği tekrarlamanın ötesine geçin. Öğrendiğiniz kavramı evden, okuldan veya iş hayatından bir durumla açıklamaya çalışın.
3. Notlarınızı sorulara dönüştürün.
“Bu kavram nedir?”, “Neden önemlidir?”, “Benzerinden farkı nedir?” gibi sorular hazırlayın. Cevaplamadan önce metne bakmamayı deneyin.
4. Çalışmayı zamana yayın.
Bir gün içinde defalarca okumak yerine farklı günlerde yeniden hatırlamaya çalışın. Dunlosky ve arkadaşlarının kapsamlı incelemesi, kendini sınama ve zamana yayılmış çalışmayı etkili öğrenme teknikleri arasında değerlendiriyor.
5. Birine anlatın, sonra doğruluğunu kontrol edin.
Anlatırken nerede duraksadığınıza dikkat edin. Akıcı konuşmak da tek başına doğruluk garantisi değildir; açıklamanızı kaynakla karşılaştırın.
Bugün beş dakikanızı ayırın
Bu yazıyı kapattığınızda boş bir kâğıt alın. Üç soruya cevap verin:
-
Bilgiyi tanımakla hatırlamak arasındaki fark nedir?
-
Öğrenirken zorlanmak neden her zaman başarısızlık anlamına gelmez?
-
Bir sonraki okumamda hangi yöntemi deneyeceğim?
Sonra yazıya dönüp cevaplarınızı kontrol edin.
Öğrenmenin ölçüsü, sayfalarda kaç çizgi bıraktığımızdan çok, zihnimizde hangi bağlantıları kurabildiğimizdir. Bir sonraki okumada “Anladım” demeden önce kendinize küçük bir fırsat verin:
Kaynağı kapatın ve öğrendiklerinizi kendi cümlelerinizle yeniden kurun.
Kaynaklar
- Roediger, H. L. ve Karpicke, J. D. (2006). Test-Enhanced Learning: Taking Memory Tests Improves Long-Term Retention. Psychological Science, 17(3), 249–255.
- Dunlosky, J. ve arkadaşları (2013). Improving Students’ Learning With Effective Learning Techniques: Promising Directions From Cognitive and Educational Psychology. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58.
- Deslauriers, L. ve arkadaşları (2019). Measuring Actual Learning Versus Feeling of Learning in Response to Being Actively Engaged in the Classroom. PNAS, 116(39), 19251–19257.
Tavsiye Edilen Makaleler
Bilgi Yanılsaması – Bildiğimizi Sandığımız Şeyleri Gerçekten Biliyor muyuz?
