FOBO Nedir? Bir restoranda menüyü defalarca inceleyip sipariş veremiyor musunuz? İnternetten bir ürün alırken “Biraz daha araştırırsam daha iyisini bulabilirim” diye düşünüyor musunuz? Belki de sorun kararsız olmanız değil, daha iyi bir seçeneği kaçırmaktan korkmanızdır.
Anadolu’da bu deyim “Dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olmak” şeklinde bir cümle ile ifade edilir. Yani daha iyi veya daha fazla bir şeyi elde etmek isterken eldeki küçük ama kesin olan imkanı da kaybetmek anlamına gelir.
Bu durum, İngilizce Fear of a Better Option ifadesinin baş harflerinden oluşan FOBO kavramıyla açıklanıyor.
FOBO Nedir?
FOBO, kişi uygun bir seçenek bulduğu hâlde daha iyisinin ortaya çıkabileceğini düşünerek kararını ertelemesidir. Önümüzdeki seçenekler arttıkça özgürleşeceğimizi düşünürüz. Fakat bazen bunun tam tersi gerçekleşir: Seçenekler çoğalır, zihin yorulur ve karar verme güçleşir. Hatta en talihsiz seçimi yaparız.
FOBO bir psikiyatrik tanı değildir. Günümüzün seçenek bolluğu içinde gelişen bir karar verme davranışıdır. Araştırmalar, seçeneklerin karmaşıklaşmasının, kişinin tercihlerinden emin olmamasının ve kararın zorlaşmasının “seçim yükünü” artırabildiğini gösteriyor. Bunun sonucunda karar ertelenebilir, verilen karardan daha fazla pişmanlık duyulabilir veya sürekli seçenek değiştirilebilir. Journal of Consumer Psychology
FOMO ile FOBO Arasındaki Fark
FOMO, yani Fear of Missing Out, başkalarının yaşadığı güzel deneyimleri kaçırma korkusudur. FOBO ise daha iyi bir alternatif bulamama endişesidir.
FOMO insana, “Hemen katıl, yoksa kaçırırsın!” der. FOBO ise “Henüz karar verme; belki daha iyisi gelir.” diye fısıldar. Biri insanı acele ettirirken diğeri hareketsiz bırakır.
FOBO Hayatımızı Nasıl Etkiliyor?
FOBO yalnızca alışveriş yaparken ortaya çıkmaz. İnsanlar daha iyi bir iş bulma umuduyla mevcut fırsatı, daha uygun bir eş bulma düşüncesiyle ilişkiyi veya daha güzel bir içerik bulmak için izlediği filmi yarıda bırakabilir.
Dijital platformlar bu eğilimi besler. Önümüzde yüzlerce ürün, film, meslek ve insan vardır. Her yeni seçenek, seçmediğimiz ihtimalleri de görünür kılar. Böylece verdiğimiz kararın kazandırdıklarından çok kaçırdıklarımıza odaklanırız.
FOBO’dan Nasıl Kurtulabiliriz?
Öncelikle “en iyi” seçeneği değil, ihtiyaçlarımızı karşılayan yeterince iyi seçeneği aramalıyız. Karar vermeden önce üç temel ölçüt belirlemek, seçenekleri sınırlandırmak ve kendimize bir karar süresi tanımak yararlıdır.
Her seçim bazı ihtimallerden vazgeçmektir. Fakat hayat, bütün seçenekleri açık tutarak değil, birini seçip onun sorumluluğunu alarak ilerler.
Tavsiye Edilen Makaleler
Kararsızlığı Yenmek – En Doğru Kararı Değil, “Yeterince İyi” Kararı Arayın
Karar Verme – Günlük Seçimlerde Nasıl Doğru Kararlar Verirsiniz?
Beynin Tahmin Sistemi – Sayısız Olasılık İçinden Doğru Seçimi Nasıl Yapıyoruz?
