Güzel konuşmak / İnsan bazen çok şey bilir fakat bildiklerini anlatamaz. Kelimeleri vardır ama cümleleri dağınıktır; düşüncesi değerlidir fakat sesi kararsızdır. Çünkü güzel konuşmak, yalnızca ağzı iyi kullanmak değil; zihindeki düşünceyi düzenleyerek muhatabın kalbine ulaştırabilmektir.
Güzel konuşmayı geliştirmek için dört eser öneriliyor:
Norman Lewis’in “Word Power Made Easy”,
Carmine Gallo’nun “Talk Like TED”,
Matt Abrahams’ın “Think Faster, Talk Smarter” ve
Edward de Bono’nun “How to Have a Beautiful Mind” adlı kitabı.
Bu eserler birlikte değerlendirildiğinde güzel konuşmanın dört temel ayağı ortaya çıkıyor:
-
Kelime,
-
Anlatım,
-
Hazırlık
-
Düşünce.
Kelime Hazinesi Konuşmanın Malzemesidir
Fakat çok kelime bilmek, her zaman güzel konuşmak anlamına gelmez. Kelime, düşüncenin elbisesidir; elbise düşünceden daha gösterişli hâle gelirse konuşma tabiliğini kaybeder. Güzel konuşan insan en zor kelimeyi değil, anlatmak istediği düşünceyi en doğru şekilde karşılayan kelimeyi seçer.
Mevlânâ’nın yüzyıllardır anlaşılmasının sebebi sadece güçlü bir kelime hazinesine sahip olması değildir. O derin hakikatleri hikâyeler ve gündelik hayatın içinden benzetmelerle anlatmıştır. Yunus Emre de az kelimeyle geniş anlamlar kurabilmiştir. Demek ki konuşmanın gücü kelime sayısından değil, kelimenin doğru yerde kullanılmasından doğar.
Güzel Konuşma Bir Bilgi Aktarımı Değil, Anlam Yolculuğudur.
Carmine Gallo, “Talk Like TED” adlı kitabında yüzlerce TED konuşmasını inceleyerek etkili sunumların ortak özelliklerini ortaya koyuyor. Ona göre başarılı konuşmalar yalnızca bilgi vermez; hikâye anlatır, duygu uyandırır ve dinleyicinin zihninde unutulmayacak bir iz bırakır. Kitabın resmî tanıtımında da hikâye anlatımının ve dinleyiciyle bağ kurmanın önemi vurgulanıyor.
Martin Luther King’in “Bir hayalim var” konuşmasının hafızalarda kalması tesadüf değildir. King, karmaşık bir toplumsal meseleyi insanların gözünde canlandırabilecekleri bir hayale dönüştürmüştür. Steve Jobs, sunumlarında teknik ayrıntıları sıralamak yerine ürünün insan hayatında meydana getireceği değişimi anlatmıştır.
Türkiye’de Mehmet Âkif Ersoy’un hitabetindeki güç, samimiyetinden gelir. Onun kelimeleri yalnızca dilinden değil, yaşadığı ve inandığı değerlerden de doğar. Çünkü dinleyici, konuşmacının kelimelerinden önce samimiyetini işitir.
Hazırlıksız Konuşmanın Arkasında Hazırlıklı Bir Zihin Vardır
Matt Abrahams’ın “Think Faster, Talk Smarter” adlı kitabı, beklenmedik bir soru karşısında düşünceleri kısa sürede düzenleyebilme becerisine odaklanıyor. Yazar, kaygıyı yönetme, dinleyicinin durumunu fark etme ve mesajı kısa, ilgili ve akılda kalıcı hâle getirme konusunda uygulanabilir yöntemler öneriyor. Stanford’un tanıtımına göre hazırlıksız konuşma, öğrenilebilir ve geliştirilebilir bir beceridir.
İyi konuşmacılar konuşmadan önce zihinlerinde şöyle basit bir yol haritası kurar:
Ne söyleyeceğim?
Bunu niçin söyleyeceğim?
Dinleyicinin aklında hangi düşüncenin kalmasını istiyorum?
Bu üç soru dağınık düşünceyi düzenli bir mesaja dönüştürür.
Güzel Konuşmanın Gizli Yarısı Dinlemektir
Güzel konuşmak / Edward de Bono’nun “How to Have a Beautiful Mind” adlı eseri güzel konuşmaya farklı bir yerden yaklaşır. De Bono’ya göre insanın konuşmasını güzelleştiren şey yalnızca zekâsı veya bilgisi değildir; dinleme, farklı görüşleri araştırma, alternatifler üretme, empati kurma ve tartışmayı yönetme becerisidir. Yayınevinin açıklamasında da güzel bir zihnin, yaratıcı düşünme ile etkili dinlemenin birleşiminden doğduğu belirtiliyor.
Bu bakımdan güzel konuşmak çok konuşmak değildir. Sokrates’in etkisi hazır cevaplar vermesinden değil, doğru sorularla insanları düşündürmesinden kaynaklanıyordu. Gerçek hatip yalnızca sesini duyuran değil, muhatabının sesini de duyan kişidir.
Okumak Yetmez, Okuduğunu Konuşmaya Dönüştürmek Gerekir
Güzel konuşmak / Düzenli okuma, kelime hazinesini, cümle yapısını ve dilin ritmini geliştirir. Ancak okuma tek başına yeterli değildir. Okuyarak kazanılan pasif kelimelerin konuşmada kullanılabilmesi için sesli okuma, özetleme ve konuşma uygulamaları yapılmalıdır.
Her gün şu dört adım uygulanabilir:
-
Nitelikli bir metni iki sayfa boyunca sesli olarak okuyun.
-
Öğrendiğiniz üç yeni kelimeyi kendi cümlelerinizde kullanın.
-
Okuduğunuz bölümü 1 dakika içinde anlatın.
-
Sesinizi kaydedip gereksiz tekrarları ve dolgu kelimeleri belirleyin.
Güzel konuşma, sesin değil, insanın eğitimidir. Kelime hazinesi dili, düzenli düşünme aklı, empati kalbi, pratik ise özgüveni geliştirir. İnsan güzel düşünmeye, dikkatle dinlemeye ve samimiyetle konuşmaya başladığında, kelimeler yalnızca kulağa değil, kalbe de ulaşır.
Tavsiye Edilen Makaleler
Şeytan Ne Yaptı / Şeytan Beni Yoldan Çıkardı – Hitabet Sanatı
Hitabet Sanatı – İyi Bir Konuşmacı Olmak
Karizma Nedir? Bir İnsan Ne Zaman Karizmatik Sayılır?
