Okullar neden sıkıcı – Hiç düşündünüz mü:
Bir öğrenci üç şeyi dört gözle bekler: Tatil, tatil ve tatil.
Peki ya okul? Okulun tek cazibesi var gibi görünüyor:
Karnedeki notun tatilin uzunluğunu belirlemesi.
Bu ters yüz olmuş bir motivasyon sistemidir.
Okul neden cazip değil?
Çünkü çoğu sistemde;
Öğrenci not almayı öğrenmiş,
Neden öğrendiğini sorgulamıyor,
Ve çoğu zaman okul güvenli bir sınav geçiş alanı olarak görülüyor; hayatın kendisi değil.
okullar neden sıkıcı? İşin sırrı şu:
Motivasyon notta değil, anlamda başlar.
Motivasyonun Çıkış Noktası: “Niçin Öğreniyorum?”
İnsan motivasyonu sadece ödülle çalışmaz; anlamla çalışır.
Bir öğrenciyi motive eden şey:
✔ Bir sınavı geçmek değil,
✔ Hayatında gerçekte işe yarayan bir şeyi anlamak ve kullanabilmek.
Bir Öykü
Bir marangoz çıraklık döneminde marangozun yanında keser tutmayı öğrenir.
Başlarda sadece talimatla yapar.
Derken bir gün kendi el emeğiyle bir kapı yapar; o kapı, ona “neden öğrendiğini” öğretir.
İşte okulda öğrenme motivasyonunun özü de budur:
Öğrenmek için öğrenmek.
Neden Okullar Çocuklara Cazip Gelmiyor?
Sorunu anlamak için önce şu yaygın tuzaklara bakalım:
1. Ödül-Ceza Odaklı Eğitim
Öğrenci:
“Sınavda iyi not alırsam annem sevinir.”
“Kötü not alırsam ceza alırım.”
Motivasyon, ödül-ceza sarmalına sıkışır.
Ama gerçek motivasyon:
✔ Merak
✔ Yaratıcılık
✔ Etki
2. Soyut Öğrenme
Bir öğrenci matematiği, tarihi veya edebiyatı öğrendiğini bilir…
…ama bunları gerçek hayatta nasıl kullanacağını göremez.
Bir başka mesel:
Bir öğrenci pi sayısını ezberler.
Ama bir marangoz, geometrik bir eğriyi gözlemlerken pi bilgisini “hayatla buluşturur”.
Öğrenciler, geleneksel okulda çoğu kez “bilgi depo etme” ile anlamlı kullanım arasındaki bağı göremezler.
Okulda Öğrenme Motivasyonu Nasıl Sağlanır?
1. Öğrenmeyi “Deneyim”e Dönüştür
Gerçek öğrenme;
✔ Hissettiğin,
✔ Yaptığın,
✔ Gözlemlediğin öğrenmedir.
Öneriler:
Fen dersinde sadece teorik bilgi değil, laboratuvar deneyleri ve günlük yaşam uygulamaları
Türkçe dersinde sadece metin çözmek değil, gerçek hikâyeler yazma
Tarihte sadece tarihler değil, insan hikâyeleri ve sonuç analizleri
2. Öğrencinin “Nedenini” Keşfetmesine Yardım Et
Motivasyon dışarıdan değil, içeriden doğar.
Öğrenciyi şöyle sorularla yönlendir:
✔ Bu konuyu öğrendiğinde hayatında ne değişecek?
✔ Bunu kullanarak ne yapabilirsin?
✔ Başka hangi alanlarda bu bilgi işe yarar?
3. Başarıyı Sadece Notla Ölçme
Not, ölçütlerden biridir, ama motivasyonun birincil kaynağı değildir.
Alternatif ölçütler:
Proje performansı
Problem çözme becerisi
Yaratıcı düşünce çıktıları
Grup işbirliği ve sunumlar
4. Küçük Başarıları Kutla
Bir öğrenci büyük bir sınav için hazırlanır…
Ama motivasyon çoğu kez küçük adımdaki ilerlemeyi kutlamamaktan eksilir.
Her başarılı çaba:
Bir problem çözüldüğünde
Bir ifade daha netleştiğinde
Bir proje tamamlandığında kutlanmalıdır.
Çünkü motivasyonun yakıtı “önemsenme”dir.
5. Öğrenciyi Soru Sormaya Teşvik Et
Gerçek öğrenme soruyla başlar.
Bir öğrenci:
“Bu neden böyle?”
“Bunu farklı nasıl yaparım?”
“Bu bilgi başka nerede işe yarar?”
gibi sorular sorduğunda öğrenme artık otomatikleşir.
Bir Model: M.A.N. Eğitim Çerçevesi
Motivasyonun ana bileşenlerini üç kelimeyle özetleyebiliriz:
Merak
Anlam
Netice (sonuç)
Eğer bir öğrenme deneyimi bu üçü beraber veriyorsa:
➡ Öğrenci motivasyonu çeker,
➡ Öğrenme alanı cazibe merkezi olur.
Sonuç: Okul Tatilin Rakibi Olamaz Ama Alternatifi Olabilir
okullar neden sıkıcı? Tatili beklemek doğal bir refleks.
Ama okul, sadece sınav yeri olmaktan çıkıp:
✔ Merak uyanan yer,
✔ Sahip olduğun bilginin “güç” olduğunu hissettiren yer,
✔ Öğrencinin kendi başarısını gördüğü yer
olduğunda, okul sadece bir zorunluluk değil, bir fırsat olur.
Ve o zaman, öğrencinin söylediği söz değişir:
❝ Tatili bekliyorum.❞
yerine
❝ Bugün okulda ne öğreneceğim?❞
olur.
Kaynaklar ve Yaklaşımlar
Daniel H. Pink – Drive: The Surprising Truth About What Motivates Us
Carol S. Dweck – Mindset: The New Psychology of Success
Angela Duckworth – Grit
John Hattie – Visible Learning
Ken Robinson – The Element
