Matematik Koçluğu Nedir? Ne Değildir? Niçin Vardır?

Matematik Koçluğu Nedir? Matematik, çoğu öğrenci için bir ders olmaktan çok bir duygu alanıdır. Kimi için özgüven, kimi için kaygı, kimi için “ben zaten yapamam” cümlesinin erken yaşta kristalleşmiş hâlidir. Matematik koçluğu tam da bu noktada devreye girer:

Soruyu “nasıl öğreteceğiz?” den alıp “nasıl öğreniyor?” noktasına taşır.

Bu koçluk; öğrencinin matematiksel içeriği öğrenme sürecinde bilişsel, duygusal ve davranışsal engellerini fark eden, bunları yapılandırılmış destekle dönüştürmeyi amaçlayan bir gelişim yaklaşımıdır. Bu yönüyle matematik koçluğu, özel dersin hızlandırıcı, rehberliğin yönlendirici, terapinin iyileştirici alanlarından seçici biçimde beslenir; ama bunların hiçbiri değildir.

Matematik Koçu Ne Yapar?

Konuyu Değil, Matematiğin Öğrenme Mimarisini Çalışır.

Matematik alanının yetkin koçu “anlatan kişi” değildir; düşünmeyi görünür kılan kişidir. Soyuttan somuta gider. Yaptıkları genellikle üç ana düzlemde toplanır:

1. Bilişsel Düzlem: Öğrenci Nasıl Düşünüyor?

• Öğrencinin problemi nasıl temsil ettiğini analiz eder.
• Hata türlerini (işlemsel hata, kavramsal hata, dikkat hatası) ayırt eder.
• Ezbere dayalı mı, ilişki kurarak mı ilerlediğini fark ettirir.
• Matematiksel dili (sembol, grafik, sözel ifade) bilinçli kullanmayı öğretir.

Burada amaç “daha çok soru çözmek” değil,
aynı soruyu daha bilinçli çözebilmektir.

2. Duygusal Düzlem: Matematikle İlişkisi Nasıl?

Matematik koçluğu, çoğu zaman örtük bir gerçekle yüzleşir:

Matematikte zorlanan öğrencilerin önemli bir kısmı konudan değil, kendinden kaçmaktadır.

Koç bu noktada:

• Matematik kaygısını tanımlar (korku mu, utanç mı, çaresizlik mi?)
• “Yanlış yapma” algısını yeniden çerçeveler.
• Öğrencinin matematikle kurduğu içsel diyaloğu görünür kılar.
• Başarıyı sadece sonuçla değil, çaba ve stratejiyle ilişkilendirir.

Bu, matematiği duygusal olarak nötralize eden kritik bir eşiktir.

3. Davranışsal Düzlem: Nasıl Çalışıyor?

• Çalışma süresi mi sorunlu, kalite mi?
• Nerede bırakıyor, neden bırakıyor?
• Soruya nasıl başlıyor, nasıl terk ediyor?

Matematik koçu burada:

• Kişiye özel çalışma ritmi oluşturur.
• Hedefleri mikro-adımlara böler.
• “Erteleme” yerine “başlama davranışı” inşa eder.

Bu, öğrencinin matematikte öz-düzenleme becerisini geliştirir.

Matematik Koçluğu ile Matematik Öğretimi Arasındaki Fark

Bu yüzden matematik koçluğu, öğretimin alternatifi değil;
öğretimin derinleştiricisidir.

Hangi Yaş Gruplarında Matematik Koçluğu Olur?

İlkokul (7–10 yaş)

• Matematikle duygusal bağ burada kurulur.
• Oyun, hikâye, somut materyaller ön plandadır.
• Amaç: “Matematikten korkmayan çocuk” yetiştirmektir.

Bu dönem, matematik koçluğunun önleyici evresidir.

Ortaokul (11–14 yaş)

• Soyutlama başlar, kaygı artar.
• “Anlıyorum ama yapamıyorum” cümlesi sıklıkla öne çıkar.
• Koçluk, kavram-işlem kopukluğunu onarır.

Bu dönem, matematik koçluğunun onarım evresidir.

Lise (15–18 yaş)

• Sınav baskısı yüksektir.
• Öğrenci genelde “eksik” değil, dağınıktır.
• Koçluk; strateji, planlama ve zihinsel dayanıklılık kazandırır.

Bu dönem, matematik koçluğunun stratejik evresidir.

Yetişkinler

• “Ben matematikçi değilim” inancı kökleşmiştir.
• Finansal okuryazarlık, analitik düşünme, veri okuma gibi alanlar öne çıkar.

Bu aşamada matematik koçluğu,
zihinsel esnekliği yeniden inşa etme işidir.

Sonuç: Matematik Koçluğu Ne Değildir, Ne İçindir?

Matematik koçluğu:

• Sihirli formül değildir.
• Hızlı başarı vaadi değildir.
• Öğrenciyi “daha çok çözdürme” yöntemi değildir.

Ama şudur:

Matematiği, zekâ testi olmaktan çıkarıp
öğrenilebilir bir insan faaliyeti hâline getirme çabasıdır.

Ve belki de en önemlisi:
Matematik koçluğu, öğrenciye şuna yönelendirir:
“Sorun matematikte değil; birlikte başka çözümler bulabiliriz.”

Kaynaklar

• Boaler, J. (2016). Mathematical Mindsets. Jossey-Bass.

• Ashcraft, M. H., & Krause, J. A. (2007). Working memory, math performance, and math anxiety. Psychonomic Bulletin & Review, 14(2), 243–248.

• Hattie, J. (2009). Visible Learning. Routledge.

• Dweck, C. S. (2006). Mindset: The New Psychology of Success. Random House.

• Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner. Theory Into Practice, 41(2), 64–70.

• OECD (2013). PISA 2012 Results: Ready to Learn. OECD Publishing.

• National Council of Teachers of Mathematics (NCTM). (2014). Principles to Actions: Ensuring Mathematical Success for All.