Koç Arayanlara Kontrol Listesi – Koçluk almaya karar vermek kolay olabilir; doğru koçu seçmek ise çoğu zaman zordur. Özellikle online koçluğun yaygınlaşmasıyla birlikte, piyasada çok farklı niteliklere, yaklaşımlara ve iddialara sahip kişilerle karşılaşmak mümkündür. Bu durum, koçluk arayan bireylerde doğal olarak şu soruları doğurur:
“Bu kişi gerçekten koç mu?”, “İşim için uygun mu?”, “Zamanım ve param boşa gider mi?”
Koç Arayanlara Kontrol Listesi, tam da bu belirsizlikleri azaltmak için hazırlanmış pratik bir değerlendirme aracıdır. Amaç; koçu yargılamak değil, koçluk sürecinin sağlıklı, etik ve işlevsel olup olmadığını anlamanıza yardımcı olmaktır. Liste; eğitim, etik sınırlar, süreç yönetimi, ilişki kalitesi ve ücret şeffaflığı gibi koçluğun temel unsurlarını kapsar.
Bu kontrol listesi sayesinde, ilk görüşmeler sırasında sezgisel kararlar vermek yerine, daha bilinçli ve ölçülebilir bir değerlendirme yapabilirsiniz.
Hatırlatma Notu
Bu kontrol listesi, “mükemmel koçu” bulmak için değil;
yanlış koçu erken fark etmek için hazırlanmıştır.
Koçluk süreci sonunda sana şu hissi veriyorsa doğru yoldasın:
“Daha net düşünüyorum ve sorumluluk bana ait.”
Ama süreç seni daha bağımlı, daha belirsiz ve daha kararsız hâle getiriyorsa; puan ne olursa olsun durup yeniden düşünmek gerekir.
İşte Değerlendirme Soruları
1. Koçluk ile Terapiyi Ayırt Ediyor mu?
☐ Koç, açıkça “koçluk terapi değildir” diyebiliyor mu?
☐ Travma, klinik durumlar ve psikolojik rahatsızlıklar konusunda sınır çiziyor mu?
☐ “Her sorunu çözeriz” gibi iddialardan kaçınıyor mu?
Terapi gibi konuşan koçtan, koç gibi davranan terapistten uzak dur.
2. Eğitim ve Yetkinlik Bilgileri Şeffaf mı?
☐ Aldığı koçluk eğitimi ve kurum adı net mi?
☐ Sertifika bilgileri sorgulanabilir mi?
☐ “Uzun yıllardır bu işi yapıyorum” dışında somut dayanak sunabiliyor mu?
Sertifika tek başına yeterli değildir; ama hiç yoksa ciddi bir uyarı işaretidir.
3. Sürecin Çerçevesini Başta Çiziyor mu?
☐ Görüşme sayısı, süresi ve yöntemi net mi?
☐ Hedefler baştan konuşuluyor mu?
☐ Sürecin ne zaman ve nasıl sona ereceği belirtiliyor mu?
Çerçevesi olmayan koçluk, bağımlılık üretir.
4. Sana Cevap mı Veriyor, Soru mu Soruyor?
☐ Hayatına dair hazır reçeteler sunuyor mu?
☐ “Ben olsam şöyle yapardım” cümlesini sık kuruyor mu?
☐ Seni düşünmeye zorlayan sorular soruyor mu?
Koçluk, akıl alma değil; düşünme disiplinidir.
5. Online Çalışmaya Gerçekten Uygun mu?
☐ Görüşmeler yapılandırılmış mı, yoksa sohbet gibi mi ilerliyor?
☐ Online ortamda dikkatini ve ilişkiyi koruyabiliyor mu?
☐ Seans sonrası netlik hissi oluşuyor mu?
Online koçluk, gevşek yürütülmeye çok müsaittir; disiplin şarttır.
6. İlerlemeyi Ölçüyor mu?
☐ Başta belirlenen hedeflere dönülüyor mu?
☐ “Geçen görüşmeden bu yana ne değişti?” sorusu soruluyor mu?
☐ Somut farkındalık veya davranış değişikliği takip ediliyor mu?
İyi hissetmek yetmez; bir şeyin değişmesi gerekir.
7. Sana Güç mü Veriyor, Kendine mi Bağımlı Kılıyor?
☐ Kendi kararlarını almaya teşvik ediyor mu?
☐ Süreci uzatmak için belirsizlik mi üretiyor?
☐ Koç olmadan ilerleyemeyeceğin hissini mi veriyor?
İyi koç, sonunda kendisine daha az ihtiyaç duyulmasını ister.
8. Ücret ve İade Politikası Net mi?
☐ Ücretlendirme baştan açık mı?
☐ Paket zorlaması yapıyor mu?
☐ Memnuniyetsizlik durumunda yaklaşımı nasıl?
Belirsiz ücret = belirsiz süreç.
Son Kontrol
Kendine şunu sor:
“Bu kişi bana kendimi daha net mi hissettiriyor, yoksa daha çok mu kafam karışıyor?”
Netlik artıyorsa → doğru yer
Bağımlılık, belirsizlik ve hayranlık artıyorsa → uzak dur. Koç Arayanlar İçin Kontrol Listesi ni dikkate alın.
Değerlendirme – Puanlama Nasıl Yorumlanır?
Kontrol Listesi Nasıl Kullanılır?
Her başlık altında yer alan maddeler için koçu gözlemleyin ve aşağıdaki puanlamayı kullanın:
-
2 puan → Evet, net ve tutarlı biçimde karşılıyor
-
1 puan → Kısmen, belirsiz veya tutarsız
-
0 puan → Hayır, karşılamıyor veya kaçamak cevap veriyor
Toplamda 8 ana başlık bulunduğu için maksimum puan 16’dır.
Yorumlar
13–16 Puan | Güçlü ve Güvenli Alan
Koçluk süreci büyük ölçüde sağlıklı bir çerçevede ilerliyor. Koç; sınırlarını bilen, süreci yapılandıran ve danışanı güçlendirmeyi hedefleyen bir yaklaşım sergiliyor. Bu puan aralığı, koçluk almaya devam etmek için güçlü bir göstergedir.
9–12 Puan | Temkinli İlerleme
Bazı alanlarda netlik varken, bazı kritik noktalarda belirsizlik olabilir. Bu durumda ek sorular sormak, süreci netleştirmek ve kısa süreli deneme görüşmeleri yapmak faydalı olur.
5–8 Puan | Yüksek Risk
Koçluk çerçevesi yeterince net değil. Süreçte bağımlılık, belirsizlik veya yüzeysellik riski vardır. Bu puan aralığında ilerlemek genellikle zaman ve enerji kaybına yol açabilir.
0–4 Puan | Uzak Durulmalı
Etik, mesleki veya yapısal ciddi sorunlar söz konusudur. Bu durumda koçluk almamak ya da başka bir koç aramak en sağlıklı seçenektir.
Kaynaklar
-
International Coaching Federation (ICF). Code of Ethics & What is Coaching?
-
European Mentoring and Coaching Council (EMCC). Global Code of Ethics for Coaches.
-
Grant, A. M. (2017). The Third ‘Generation’ of Coaching Psychology. Coaching Psychology Review.
-
Passmore, J. (2015). Coaching Psychology: Theory, Research and Practice. Wiley-Blackwell.
-
Sage Publishing. Professional Coaching and Mentoring.
