İlişkilerde İletişim – İlişkilerde yaşanan kırılmaların büyük bir kısmı “ne söylendiğinden” çok, nasıl söylendiğiyle ilgilidir. İnsan zihni, sözcüklerin arkasındaki niyetten ziyade, duygusal tonu ve tehdit algısını kaydeder. Bu nedenle masum görünen bazı cümleler, karşı tarafta değersizlik, suçluluk ya da savunma tepkisi doğurabilir.
İyi haber şu:
İletişim kalıpları öğrenilmiş davranışlardır ve öğrenilen her şey yeniden düzenlenebilir.
Aşağıda, günlük hayatta sık rastlanan yıkıcı kalıpları ve bunların yerine geçebilecek onarıcı, ilişkisel zekâya dayalı ifadeleri bulacaksınız.
1. Suçlayıcı Dil → Sorumluluk Paylaşan Dil
Yıkıcı Kalıp:
“Sen zaten hep böylesin.”
“Yine aynı şeyi yaptın.”
Bu tür genelleyici suçlamalar, beyinde tehdit algısını tetikler. Karşı taraf savunmaya geçer; anlamaya değil, kendini korumaya odaklanır.
Dönüştürücü Dil:
“Bu davranış beni zorladı, birlikte çözüm bulabilir miyiz?”
“Şu an yaşanan durum beni etkiledi.”
Özet Tablo
| Yıkıcı Cümle | Gizli Mesaj | Dönüştürücü Cümle |
|---|---|---|
| “Sen hep böylesin” | Kimliğe saldırı | “Bu davranış beni etkiledi” |
| “Yine aynısı” | Umutsuzluk | “Bu durumu konuşmak istiyorum” |
2. Zihin Okuma → Duygu İfadesi
Yıkıcı Kalıp:
“Bunu bilerek yaptın.”
“Umurunda bile değilim.”
Zihin okuma, karşı tarafın niyetini kanıtsız şekilde mahkûm etmektir. İlişkide güveni zedeler.
Dönüştürücü Dil:
“Bunu böyle algıladım, doğru mu?”
“Bu durumda kendimi önemsiz hissettim.”
Özet Tablo
| Yıkıcı Cümle | Etkisi | Dönüştürücü Cümle |
|---|---|---|
| “Bilerek yaptın” | Niyet suçlaması | “Böyle hissettim” |
| “Umurunda değilim” | Değersizlik | “İlgine ihtiyaç duydum” |
3. Aşağılama ve Küçümseme → Saygılı Geri Bildirim
Yıkıcı Kalıp:
“Abartıyorsun.”
“Bunu dert edecek ne var?”
Bu ifadeler duyguyu değil, duyguyu yaşayan kişiyi geçersiz kılar.
Dönüştürücü Dil:
“Senin için zor olduğunu görüyorum.”
“Bu senin açından önemliymiş.”
Özet Tablo
| Yıkıcı Cümle | Psikolojik Etki | Dönüştürücü Cümle |
|---|---|---|
| “Abartıyorsun” | Duygu inkârı | “Zorlandığını fark ediyorum” |
| “Boş ver” | Yalnızlık | “Bunu ciddiye alıyorum” |
4. Savunmacılık → Merak ve Açıklık
Yıkıcı Kalıp:
“Benim suçum değil.”
“Sen de hep aynısını yapıyorsun.”
Savunma, iletişimi çözümden uzaklaştırır; karşılıklı suç döngüsü başlatır.
Dönüştürücü Dil:
“Bu konuda benim de payım olabilir.”
“Bunu senin gözünden anlamak isterim.”
Özet Tablo
| Yıkıcı Cümle | Sonuç | Dönüştürücü Cümle |
|---|---|---|
| “Ben suçlu değilim” | Kilitlenme | “Payımı fark etmeye hazırım” |
| “Sen de…” | Karşı saldırı | “Bakış açını duymak istiyorum” |
5. Sessiz Ceza → Açık İfade
Yıkıcı Kalıp:
Küsmek, konuşmamak, geri çekilmek
Sessiz kalmak, kısa vadede çatışmayı durdurur gibi görünür; uzun vadede duygusal mesafe oluşturur.
Dönüştürücü Dil:
“Şu an konuşmakta zorlanıyorum ama sonra konuşmak istiyorum.”
“Biraz zamana ihtiyacım var.”
Özet Tablo
| Yıkıcı Davranış | Gizli Mesaj | Dönüştürücü İfade |
|---|---|---|
| Küsmek | Cezalandırma | “Zamana ihtiyacım var” |
| Susmak | Uzaklaşma | “Konuşmayı önemsiyorum” |
Genel İlke:
İlişkiyi onaran cümleler üç özelliğe sahiptir:
-
Suçlamaz..
-
Duyguyu sahiplenir.
-
Diyaloğa kapı açar.
Sonuç
İletişimde ustalık, “doğru cümleyi bilmekten” çok, yanlış kalıbı fark edebilmekle başlar.
İnsanların belki değişmez yönleri olsa da iletişim dilleri değiştirilebilir.
Ve çoğu ilişki, büyük fedakârlıklarla değil, küçük ama bilinçli cümlelerle iyileşir.
Bilimsel Kaynaklar
-
Gottman, J. & Silver, N. (2015). The Seven Principles for Making Marriage Work
-
Rosenberg, M. (2015). Nonviolent Communication
-
Siegel, D. (2012). The Developing Mind
-
Gross, J. J. (2015). Emotion Regulation
-
Bowlby, J. (1988). A Secure Base
