Evlilikte İletişim Kazaları – Evlilikte en sık yaşanan sorunlardan biri “iletişimsizlik” olarak adlandırılır; oysa çoğu zaman sorun iletişimin yokluğu değil, iletişimin kazaya uğramasıdır.
Aynı evde yaşayan, aynı dili konuşan, hatta aynı kelimeleri tekrar eden iki insanın birbirini duymaması ilk bakışta şaşırtıcıdır. Ancak nörobilim ve ilişki psikolojisi bize şunu söylüyor:
İnsan beyni, özellikle duygusal yakınlık arttıkça, söyleneni değil beklediğini, korktuğunu ya da alıştığını duymaya meyillidir. İşte bu noktada masum cümleler, niyet edilmemiş yaralara dönüşür.
Evlilikte İletişim Kazaları Tablosu
Aşağıdaki tabloda, evliliklerde sık görülen yanlış iletişim davranışları, bunların yol açtığı iletişim kazaları ve yerine geçebilecek onarım dili yer alıyor. Tecrübeli eşlere ithaf olunur:
| Yanlış Davranış / Cümle | Oluşan İletişim Kazası | Psikolojik / Nörobilimsel Açıklama | Bu Cümleleri Kullan (Dönüştürücü Alternatif) |
|---|---|---|---|
| “Abartıyorsun.” | Duygusal inkâr | Beyin, duygunun yok sayılmasını tehdit olarak algılar (amigdala aktivasyonu) | “Senin için zor olduğunu görüyorum.” |
| “Sen zaten hep böylesin.” | Etiketleme ve savunma | Kimliğe saldırı, prefrontal düşünmeyi kapatır | “Bu durumda böyle davrandığını fark ediyorum.” |
| Sessiz kalmak / küsmek | Belirsizlik ve güvensizlik | Beyin belirsizliği gerçek tehlike gibi algılar | “Şu an konuşmakta zorlanıyorum ama sonra devam edelim.” |
| “Benim ailem de böyle.” | Üstünlük ve kıyas | Sosyal karşılaştırma, ilişki bağını zayıflatır | “Bu konuda farklı alışkanlıklarımız var.” |
| Aynı anda çözüm sunmak | Anlaşılmama hissi | Duygular işlenmeden çözüme geçmek empatiyi keser | “Önce seni tam anlamak istiyorum.” |
| Ses tonunu yükseltmek | Tehdit algısı | Yüksek ton, savunma–kaçış sistemini tetikler | Yavaş, alçak ve ritmik konuşma |
| Sürekli geçmiş defterini açmak | Sürekli suçluluk | Beyin geçmiş hataları “tekrar yaşanan tehdit” gibi kodlar | “Şu ana odaklanalım.” |
Neden Bu Kazalar Tekrar Eder?
Evlilikte İletişim Kazaları – Çünkü evlilikte iletişim yalnızca kelimelerle değil, dikkat, duygu ve hafıza ile yürür. Beyin, yakın ilişkilerde enerjiyi korumak için kestirme yollar kullanır. Buna literatürde seçici dikkat ve olumsuzluk yanlılığı (negativity bias) denir. Yani eşinizin on olumlu cümlesi silinirken, tek bir olumsuz ifade zihinde büyür. Sorun niyette değil; beynin çalışma biçimindedir.
Sonuç: İletişim Kazaları Kader Değildir
Evlilikte iletişim kazaları “kaçınılmaz” değildir; fark edilmediğinde kronikleşir. İlişkiyi onaran şey, mükemmel cümleler değil; duyguya temas eden dildir. İnsan beyni, anlaşılmayı hissettiği anda sakinleşir, savunmayı bırakır ve iş birliğine geçer. Bu yüzden evlilikte gerçek iletişim, “haklı olmak” değil, bağlantıyı korumak üzerine kuruludur. Kelimelerimizi değil, dikkatimizi dönüştürdüğümüzde; duyulmayan evlilikler, yeniden duyan ilişkilere dönüşebilir.
Bilimsel Kaynaklar
-
Gottman, J. M. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work.
-
Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow.
-
Baumeister et al. (2001). Bad Is Stronger Than Good. Review of General Psychology.
-
Siegel, D. J. (2012). The Developing Mind.
-
Porges, S. W. (2011). The Polyvagal Theory.
-
Rogers, C. (1957). The Necessary and Sufficient Conditions of Therapeutic Personality Change.
